ABD basınından referandum yorumu

Nisan 17, 2017, 5:19 pm
Amerikan gazeteleri Türkiye'de dün yapılan anayasa referandumuna sayfalarında geniş yer verdi. Wall Street Journal gazetesi, anayasa referandumu ile ilgili olarak Washington'dan henüz resmi bir açıklama gelmediğine dikkat çekti. Washington Post ise Türkiye'deki bölünmüşlüğe vurgu yaptı.

Washington Post’ta Ishaan Tharoor imzasını taşıyan haber, Pazar akşamı Başbakan Binali Yıldırım’ın AKP Genel Merkezi’nin balkonundan “görevini elinden alacak” zaferi kutladığını belirterek başlıyor.

Haberde, Yıldırım’ın “Bu halk oylamasının kaybedeni yoktur. Kazanan Türkiye’dir” dediği ancak tablonun başbakanın dediği gibi bir birliği yansıtmadığı yorumu yapılıyor:

“Kıl payı galibiyet ve muhalefetten yükselen protestolar, başka bir hikâye anlatıyor. İki muhalefet partisi mağlubiyeti kabullenmeyi reddediyor ve usulsüzlük iddialarıyla bazı oyların yeniden sayılmasını istiyor. Türkiye’nin demokrasinin birçok kusuru olsa da son yıllarda yapılan sçeimler büyük ölçüde adil görünüyordu. Ancak dün gece, muhafeletin dikkat çektiği mühürsüz pusula ve zarflarla ve Yüksek Seçim Kurulu’nun ‘dengesiz’ tavrıyla durum öncekilerden farklıydı.”

Gazeteye konuşan, merkezi Abu Dhabi’de bulunan Delma Enstitüsü’ndan Selim Sazak ise bu seferki sonuçların muhalefet tarafından farklı algılandığına dikkat çekiyor:

“Bugüne kadar Türkiye’deki muhalefet doğru ve dürüst bir şekilde kaybettiğini düşünüyordu. Ama bu referandum ezber bozdu.”

‘ABD ile daha pragmatik bir iş birliği’

Wall Street Journal’daki (WSJ) haber ise Türkiye Cumhurbaşkanının yetkilerinin artmasının, ABD’de Trump yönetiminin Irak Şam İslam Devleti (IŞİD) ile mücadele planını kolaylaştırabileceği yorumu ile başlıyor.

Ancak WSJ’ye göre, “Referandum Türkiye’nin ABD ile daha pragmatik bir iş birliği kurmasının yolunu açarken, onu Avrupa ile çarpışma rotasına oturtuyor.”

Gazete Beyaz Saray’ın Türkiye referandumuna dair bir açıklama yapmadığına, ABD Dışişleri Bakanlığı’nın da sonuçlar onaylanıp Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT) gözlemcilerini raporu açıklanıncaya kadar yorum yapmayacaklarını açıkladığına dikkat çekiyor.

Erdoğan’ın zafer konuşmasında idam cezasının geri getirilmesindan bahsettiğini belirten WSJ, bunun Avrupa Birliği’nin kırmızı çizgilerinden biri olduğunu hatırlatıyor ve Avrupa’nın referandum sonucuna “ihtiyatlı yaklaştığı” ifade ediliyor.

“Referandum korku atmosferi içinde yapıldı”

New York Times (NYT) ise birçok uzmanın, evet ve hayır oylarının bu kadar yakın olmasına şaşırdığını çünkü “referandumun bir korku atmosferi içinde gerçekleştirildiğini” söylediklerini belirtiyor.

Temmuz ayındaki darbe girişiminden bu yana Türkiye’de Olağanüstü Hal (OHAL) uygulaması olduğunu hatırlatan gazete, kampanya sürecinde mhalefet üyelerinin sindirildiğini, hatta bazılarının fiziksel şiddete maruz kaldığını bildiriyor.

NYT bu korku dolu havanın, uluslararası seçim gözlemcilerini de referandumun doğruluğunu sorgulamaya ittiğini yazıyor. Avvrupa Konseyi’nin gözlemci olarak görevlendirdiği Alman vekil Andrej Hunko, “Kampanya süreci tamamen adaletsizdi” diyor.

Gazeteye konuşan Orta Doğu Demokrasi Projesi Türkiye uzmanı Howard Eissenstat da referandum sonucunu “Ülke için hayati önemdeki güçler ayrılığına indirilmiş öldürücü bir darbe” olarak yorumluyor ve “Yargı bağımsızlığı referandum öncesinde de şok edici biçimde zayıftı; yeni sistem bunu daha da beter hale getirdi.” (BBC)