Ana sayfa Dünya Astana görüşmelerinde ilk gün tamamlandı: Dakika dakika yaşananlar

Astana görüşmelerinde ilk gün tamamlandı: Dakika dakika yaşananlar

PAYLAŞ

Dünyanın gözünü diktiği Kazakistan’ın başkenti Astana’daki Suriye zirvesi, birçok ilkle Türkiye saatiyle 11.00’da başladı. Daha önce siyasi temsilcileriyle masada yer alan muhalifler, bu kez cephedeki komutanlarıyla Astana’da ve bu bir ilk olma özelliğini taşıyor. Uluslararası haber ajansları, barış müzakerelerinde silahlı muhalifler ve rejimin yüz yüze görüşmeyeceğini son dakika gelişmesi olarak bildirdi.

Taraflar garantör ülkeler Türkiye, Rusya ve İran’la birlikte aynı salonda yer alıyorlar ancak yüz yüze bir temas olmayacak. Rus heyetine başkanlık yapan Kremlin’in Suriye özel temsilcisi Aleksandr Lavrentyev, farklı odalarda olacak tarafların mekik diplomasisinde garantör ülkeler Türkiye, Rusya ve İran ile BM’nin aracı rolünü üstleneceğini söyledi.

Zirvede atmosfer gergin. Amerikan Associated Press (AP) haber ajansı, Şam rejimini temsil eden Suriye’nin BM Büyükelçisi Beşar el Caferi’nin muhalefet temsilcilerini provokatif ve aşağılayıcı bir dil kullanmakla suçladığını duyurdu. Caferi’nin hedefindeki isim, muhalif heyetin başındaki isim Muhammed Alluş.

Görüşmelerin 30 Aralık’tan bu yana yürürülükte olan ateşkes üzerinde yoğunlaşması bekleniyor.

Rusya’dan Esad’a sert uyarı

Rusya, Esad rejimi güçlerinden Suriye’deki ateşkese uymasını istedi.

Rusya’nın Suriye’deki ateşkes gözlem merkezinde görevli üst düzeyli bir yetkili, Ria-Novosti ajansına yaptığı açıklamada, rejim güçlerinin periyodik ateşkes ihlallerinden endişe duyduklarını ifade etti.

İsmi açıklanmayan Rus yetkili, rejim güçlerine bazı komutanlarının ateşkes anlaşmasına uyması gerektiğinin “sert bir şekilde” iletildiğini aktardı.

Suriye’de Türkiye ve Rusya’nın garantörlüğündeki ateşkesin genel anlamda gözetildiği belirtilen açıklamada, günde ortalama 6 ihlal tespit edildiği kaydedildi.

Astana görüşmelerinin “ateşkesin devamlılığı” ve “insani yardım akışının sağlanması” için önemli bir fırsat olduğunu belirten diplomatik kaynaklar, Türk heyetinin toplantı açılışında bu iki konuya dikkat çektiğini belirttiler.

Türk heyeti ayrıca, rejimle muhalefet gruplarının açılışta birarada olmasını “kaydedeğer bir gelişme” olarak nitelentirdi ve bunun Cenevre’deki siyasi sürece katkı sağlayacağını vurguladı.

Esad rejiminin temsilcisi Beşar Caferi ise, muhaliflerin “El Nusra Cephesi”nin faaliyetlerini savunduklarını söyledi.

Caferi Astana’ya katılan muhalifleri “terörist delegasyonu olarak” nitelendirdi. Zirvenin ilk oturumunda, Suriyeli muhalifler, Esad rejimine bağlı güçlerin ateşkes ihlallerini sona erdirmesini ve işgal ettiği bölgelerden çekilmesini istedi.

Astana’daki görüşmeler dolaylı olarak yapılacak. Türkiye ve Rusya’nın garantörlüğünde gerçekleştirilen zirvede öncelikli konu Suriye’de ateşkesin güçlendirilmesi ve insani yardımların ulaştırılması.

TÜRK HEYETİNİN MESAJLARI

Türkiye heyetine Dışişleri Bakanlığı müsteşar yardımcısı Sedat Önal başkanlık ediyor. Türkiye, Kazakistan’ın başkenti Astana’da Türkiye ve Rusya öncülüğünde gerçekleştirilen Suriye konulu toplantıya ilişkin, elde edilebilecek güven artırıcı adımların Cenevre’de yürütülen sürece katkı sağlayacağı inancında olduğunu belirtti.

Diplomatik kaynaklardan edinilen bilgiye göre, Türkiye heyeti toplantının ilk bölümünde yaptığı konuşmada, muhalefetin Astana’da bulunmasının önemine dikkat çekti.

Konuşmada, “Türkiye, Suriye krizinin askeri bir çözümü olmadığını en başından beri dile getirmektedir. 30 Aralık’ta sağlanan ateşkesin güçlendirilmesine odaklanmak gerekmektedir. Astana toplantısının bu çerçevede adımlar atılmasına ve ihlallerin sona erdirilmesine vesile olmasını istemekteyiz. Ateşkesle beraber insani yardım akışının da sağlanması büyük önem taşımaktadır. Astana’dan elde edilebilecek güven artırıcı adımların Cenevre’deki siyasi sürece katkı sağlayacağı inancındayız. Cenevre’deki süreçle Astana arasında bu şekilde bir irtibat tesisinin yararı ortadadır. İlgili Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararları çerçevesinde gerçek bir siyasi geçiş yoluyla kapsamlı siyasi çözümün zaruretini Türkiye bir kez daha vurgulamaktadır” ifadeleri kullanıldı.

Kaynaklar, konuya ilişkin olarak, Beşşar Esad rejimi ile muhalefet heyetinin bir arada olmasının kayda değer olduğunu vurguladı.

MUHALEFETİ 14 KİŞİLİK HEYET TEMSİL EDİYOR

Muhalifler adına masaya 14 kişilik askeri heyet oturdu. Heyette, Şam Kolordusu (Feylaku’ş Şam), İzzet Ordusu (Ceyşü’l İzza), Zafer Ordusu (Ceyşü’l Nasır), İslam Şehitleri (Şüheda el-İslam), Mücahitler Ordusu (Ceyşü’l Mücahidin), Birinci Sahil Tümeni, Şam Askerleri (Ecnadü’l Şam), Festakim Birliği (Tecemmu Festakim), Sultan Murat Tugayı, Şam Cephesi (Ec-Cephe eş-Şamiye), Özgür İdlib Ordusu (Ceyşü’l İdlib el-Hur), İslam Ordusu (Ceyşü’l İslam), Güney Cephesi (Ec-Cephe ec-Cenubiye) temsilcileri bulunuyor.

Astana’daki toplantının en önemli yönlerinden biri, Suriye askeri muhalefetinin, iç savaşın başından bu yana görüşmelere en geniş katılımı sağlaması. Diğer taraftan Astana’ya gelmeyen Ahraru’ş Şam gibi bazı gruplar ise ateşkes sürecine tam olarak uyuyor.

Amaç ateşkesi güçlendirmek

Astana görüşmelerinin önceliklerinden bir tanesinin ateşkesi güçlendirmek olduğu belirtilirken, toplantının ana hedefinin ise Türkiye ve Rusya’nın garantörlüğü ile İran’ın katılımıyla Suriye hükümetini ve muhalif grupları, Birleşmiş Milletler (BM) temsilcisi huzurunda bir araya getirmek olduğu söyleniyor.

Vurgulanan bir başka nokta ise, Astana görüşmelerinin BM’nin Cenevre’de yapacağı toplantılar için bir “temel” oluşturması.

Dakika dakika toplantıda yaşananlar

19.15 ‘ASTANA’DAKİ GÖRÜŞMELERİN İLK GÜNÜ SONA ERDİ’

Suriye muhalefet heyetinden Yahya Aridi, barış görüşmelerinin ilk gününün tamamlandığını söyledi.

“Bugünkü görüşmeler sona erdi. Başka görüşme yapılmayacak” diyen Aridi, görüşmelerin yarın saat 10.00-11.00 arasında yeniden başlayacağını ifade etti.

19.00 RUSYA VE İRAN’DAN İKİLİ GÖRÜŞME

Astana’daki Suriye görüşmelerine katılan Rusya ve İran heyetlerinin ikili toplantı gerçekleştirdiği ifade edildi. Sputnik muhabiri, görüşmenin 1 saattir devam ettiğini aktardı.

18.42 BM TEMSİLCİSİ İLE SURİYE HÜKÜMETİ DELEGASYONU TOPLANTIDA

Heyetteki bir kaynak, Suriye hükümeti delegasyonu ve Birleşmiş Milletler (BM) Suriye Özel Temsilcisi Staffan de Mistura arasındaki toplantının başladığını söyledi.

DE MİSTURA: BUGÜN GEÇ SAATE KADAR ÇALIŞACAĞIZ

BM Suriye Özel Temsilcisi Staffan de Mistura, Astana’daki görüşmelerin bugün geç saate kadar süreceğini belirtti.

​Gazetecilere açıklama yapan de Mistura, “Şu ana dek birçok ev ödevi yapıldı. Daha yapılması gereken çok iş var. Sanırım, bütün her şey geç saatlerde biter” dedi.

18.12 KATILIMCILAR OTELDEN AYRILDI

Sputnik muhabirinin aktardığına göre, aralarında Rus ve İranlı delegelerin de bulunduğu katılımcılar, toplantıların gerçekleştirildiği otelden ayrıldı.

17.22 HARİRİ: İLK GÜN SURİYELİ TARAFLAR ARASINDA DOĞRUDAN GÖRÜŞME YAPILMAYACAK

Sputnik’e konuşan Suriye Muhalif ve Devrimci Güçler Koalisyonu (SMDK) Siyasi Büro Üyesi Nasr Hariri, Astana’daki görüşmelerin ilk gününde Suriyeli hükümet ve muhalefet temsilcileri arasında doğrudan görüşme yapılmayacağını söyledi.

17.13 CAFERİ: RUSYA GARANTÖR OLMASAYDI ASTANA’YA GELMEZDİK

Caferi Astana’da gazetecilere yaptığı bir açıklamada, “Rusya’nın garantör olmaması hâlinde Suriye hükümeti Astana’ya gelmezdi” ifadelerini kullandı.

17.10 ‘YABANCI GÜÇLER ÇEKİLMEDEN FETİH EL ŞAM’I TARTIŞMAYACAĞIZ’

Muhalefet heyetinde yer alan Usame Ebu Zeyd, Suriye’deki yabancı güçlerin geri çekilmesi hakkında bir uzlaşıya varılmadan Fetih el Şam’la mücadele konusunu kimseyle tartışmayacaklarını belirtti.

Zeyd şu ifadeleri kullandı: “Rusya tarafı, El Nusra sorununu görüşmek istediğinde, yabancı güçlerin —sözgelimi İran, Irak, Afganistan ve çeşitli ülkelerin güçlerinin— Suriye’den geri çekilmesi konusunda uzlaşıya varılmadan bu konuyu tartışmayacağımızı söyledik.”

17.07 ASTANA’DA GAZETECİLER ARASINDA ARBEDE ÇIKTI

Sputnik muhabirinin aktardığına göre Caferi, Astana’daki Arap gazeteciler arasında arbede çıkmasına neden oldu. Görüntü ve bilgi almak için Caferi’nin etrafını saran gazetecilerden biri, bir başkasına kameranın önünden çekilmesini söyledi. Daha sonra büyüyen tartışma küfürlü bir kavgaya dönüştü. Gazetecilerin sakinleştirilmesinin ardından olay sona erdi.

Caferi ise olayla ilgili bir tepki vermedi.

15.54 DE MİSTURA: BİR LİBYA DAHA İSTEMİYORUZ

De Mistura, Astana görüşmelerinin, Suriyeli tarafların Cenevre’de doğrudan yüz yüzde görüşmeleri sonucunu vermesini umduğunu belirtti.

Astana’daki görüşmelerin başarılı olması hâlinde Cenevre’de şubatta yapılması planlanan Suriye barış görüşmelerinin gerçekleşme ihtimalinin de yükseleceğini kaydeden de Mistura, Libya’daki durumun bir daha yaşanmaması için gözaltındakilerin serbest bırakılması ve yerinden edilen insanların evlerine geri dönmesi dahil olmak üzere Suriye’deki tüm insani sorunların çözülmesi gerektiğini vurguladı.

“Bir Libya daha istemiyoruz” ifadelerini kullanan de Mistura, Rusya, Türkiye ve İran’a da Suriye’deki ateşkesin uygulanması ve denetlenmesi için bir mekanizma oluşturmaları için çağrı yaptı.

15.14 CAFERİ: ALLUŞ EL NUSRA’NIN SAVAŞ SUÇLARINI SAVUNDU

Suriye’nin BM Büyükelçisi Beşar Caferi, Astana’ya giden muhalifleri provokatif davranmakla ve teröristleri savunmakla suçladı. Caferi şu ifadeleri kullandı: “Muhalifler diplomatik davranış kurallarına uymadı. Baş müzakerecileri (Alluş) konuşmasının bir kısmında El Nusra’nın savaş suçlarını savundu.”

Caferi, görüşmelerin ilk oturumunda büyük ölçüde organizasyonla ilgilenildiğini belirtip gündemin henüz hazır olmaması nedeniyle ciddi görüşmelere geçilmediğini kaydetti. Astana görüşmelerinin başarısızlıkla sonuçlanmasını istemediklerini kaydeden Caferi, “Astana’daki görüşmelerin başarısızlık senaryosunun parçası asla olmayacağız” dedi.

14.14 Astana’daki Rus heyetine başkanlık yapan Kremlin’in Suriye Özel Temsilcisi Aleksandr Lavrentyev, görüşmelerin yüz yüze olmaması ve aracıların farklı odalarda bulunan heyetler arasında mekik diplomasisi yürütmesi yöntemiyle yapılması hâlinde garantör ülkeler olan Rusya, Türkiye ve İran ile BM’nin aracı rolünü üstlenmesinin planlandığını belirtti.

Astana görüşmelerinde, Suriye hükümeti ve silahlı muhalifler ilk kez aynı masada oturuyor. Daha önceki Suriye barış görüşmelerde taraflar yüz yüze değil, aracılar üzerinden yapılan mekik diplomasisi yöntemiyle iletişim kurmuştu. Görüşmelerin yüz yüze devam edip etmeyeceğiyse kesin değil. Zira Reuters’e konuşan muhalif bir kaynak, hükümet yetkilileri ile doğrudan görüşmek gibi bir planlarının olmadığını söyledi.

Kazakistan Dışişleri yetkilileri Astana’daki görüşmelerin 24 saat süreceğini aktardı. Fakat görüşmelerin birkaç gün sürebileceği de belirtiliyor.

​Sputnik muhabiri, yuvarlak bir masa çevresinde bir araya gelen Suriye tarafların önündeki kartlarda ‘hükümet’ ya da ‘muhalefet’ gibi ibarelerin yer almadığını, her bir temsilcinin önünde ‘Suriye Arap Cumhuriyeti’ yazan kartların bulunduğunu aktardı.

​Astana’daki görüşmelerde, Rusya ve Türkiye’nin girişimiyle Suriye’de Aralık 2016’da sağlanan ateşkesin nasıl güçlendirilebileceğinin üzerinde durulması bekleniyor.

Muhalefet heyetinden Yahya Aridi ise gazetecilere yaptığı bir açıklamada, ‘görüşmelerinin başarısız olmamasının, insani meselelerin başarılı bir biçimde görüşülmesine bağlı olduğunu’ söyledi.

12.40’TA ARA VERİLDİ

Bu arada Astana’daki Rixos otelde düzenlenen görüşmelere TSİ 12.40’ta ara verildi. BM’nin Suriye Özel Temsilcisi Staffan de Mistura dahil olmak üzere heyetler görüşme salonunu terk etti.

Öte yandan Sputnik muhabiri, Suriyeli siyasi muhaliflerin otelin lobisinde silahlı muhalifler ile görüştüğünü aktardı.

​ALLUŞ: ATEŞKESİ GÜÇLENDİRMEK İÇİN DÜNYANIN HER YERİNE GİTMEYE HAZIRIZ

Görüşmelerde muhaliflerin baş müzakerecisi olan ve Ceyşul İslam (İslam Ordusu) liderlerinden Muhammed Alluş, Suriye’deki ateşkesi güçlendirmek için dünyanın her yerine gitmeye hazır olduklarını ifade etti.

Alluş ayrıca Suriye’de ‘güvenliğin sağlanmasını ve zulümsüz bir devlet kurulmasını amaçladıklarını’ kaydetti.

HADDAD: AÇILIŞ TOPLANTISI TAMAMLANDI

Bunların yanı sıra Suriye’nin Moskova Büyükelçisi Riyad Haddad da görüşmelere verilen ara sırasında Sputnik’e yaptığı açıklamada, Astana görüşmelerinin sonuçları konusunda konuşmak için henüz erken olduğunu, sadece açılış toplantısını tamamladıklarını söyledi.

CAFERİ: GÖRÜŞMELERİN AMACI GÜVENİ GÜÇLENDİRMEK
Şam’ın Kazakistan’a gönderdiği heyetin başındaki Suriye’nin BM Büyükelçisi Beşar el Caferi de Astana görüşmelerinin amacının, yürürlükte olan ateşkesi sağlamlaştırmak ve hükümet ile silahlı muhalifler arasında güveni güçlendirmek olduğunu belirtti.

Astana’da basına açık olarak gerçekleşen açılış toplantısı ardından hükümet ve muhalefet temsilcileri arasındaki görüşmeler basına kapalı olarak devam edecek.

Bununla birlikte karşıt taraflardaki temsilcilerin görüşmelere yüz yüze devam edip etmeyeceğine ilişkin kesin bir açıklama yapılmazken, Sputnik’e konuşan bir kaynak hükümet ve muhalefet yetkililerinin doğrudan görüşmesinin mümkün olduğunu kaydetti.